1. ay gelişimi 2. ay gelişimi 3. ay gelişimi 4. ay gelişimi 5. ay gelişimi 6. ay gelişimi 7. ay gelişimi 8. ay gelişimi 9. ay gelişimi 10. ay gelişimi 11. ay gelişimi 12. ay gelişimi 12-15 aylar arası gelişim 15-18 aylar arası gelişim 18-24 aylar arası gelişim Tuvalet eğitimi Zeka gelişimi

Bebeklerde ve çocuklarda zeka gelişimi

0–2 yaş arası çocuğun gelişiminde biyolojik özellikler, kalıtım, içinde bulunduğu çevre, beslenme gibi birçok durum etkin rol oynamaktadır.

Çocuk anne karnında biyolojik destekle başlayan gelişme süreci doğduktan sonra çevreyi anlayabilme ve uygulama gibi karışık bir durum almaya başlar. Bebeğin davranışlarının temelinde biyolojik etmenler etkili olmuştur.

Çocuğunuz belli aylarda yürür, diş çıkarır ve ilk kelimesini söyler. Bu durumları gerçekleştirebilmesi için bebeğin davranışları uygulayabilme olgunluğuna bağlı olması demektir. Bu olgunluğa göre davranışlar belli bir sıra izler. Bu durumda çocuklarımızdan beklediğimiz davranışlar gelişim düzeyinde olmalıdır.

Ebeveynler bazen bebeklerinden normalin sütünde beklentiye girebilir. Bazı durumlarda ise gelişim süreçleri yaşının geri olduğu halde bunu fark ederek desteklememesi olabilir. Bu yüzden bebek gelişimini izlemek ebeveynlere yararlı olacaktır. Gelişim sürecinde bebeğinizin yaptığı şeyleri iyi takip edip ve bilinirse bebeğin gelişimi ve hızı da saptanmış demektir. Gelişim her bebek için aynı olsa da anne ve babanın katkısı önceliklidir.

Gelişme sürecinde birbirinden ayırmak olası değildir. Çocuğunuz için fiziksel ve psikolojik faktörler bir diğer dönem için önem taşımaktadır. Önceki dönemden de etkilendiği için sonraki dönem içinde etkili olacaktır.

Bebek zeka gelişimi ve dil gelişimi hakkında okunması gereken yazılar:

Bebeklerde 0-1 yaş arası zeka gelişimi

Bebeklerde 1-2 yaş arası zeka gelişimi

Konuşma ve okumayı geliştiren uyarı araçları ve oyuncaklar

Matematik ve sayılar

Mozaik, renkli çubuklar, geometrik şekiller oyuncak saat gibi matematik kavramlarını geliştirebilecek oyuncaklar da alabilirsiniz.

Doğa bilimleri

Ayna, taş mıknatıs, deniz kabuğu doğayla ilgili kitap veya CD’ler olabilir.

Müzik ve dans araçları

Ritim araçları müzik aletleri de olabilir.

Bunun dışında çocuğunuz kalem tutmayı öğrendiğinde bu desteklemek amaçlı kalemlerle veya boyalarla desteklenmelidir. En önemli destek ise çocuğunuzun yaşının kaç olmasının önemi yok onu sürekli övün, cesaret verin bu davranışlarının çok yönlü olmasını sağlayacaktır. Bu sayede bağımsız ve girişimci yaşı kaç olursa olsun çocuğunuzu tanımanızı ve gelişiminin de etkili olacaktır.

12–18 aylar arası zeka gelişimi

Bu dönemde çevresindeki her şeyi merak eder, aramaya başlar bunların sonucunu görmek isteğidir. Sevdiği oyuncuklarını yere atma veya düşmeleri sıkça görülür. Artık bebeğinizin çevresindeki nesneleri sistemli bir şekilde aramaya başlamasıdır. Ağabey veya ablasının yaptığı bir şeyi tekrar etmeye çalışmasıdır.

18–24 aylar arası zeka gelişimi

Bu dönemde bebeğinizin zekâsını kullandığını göreceksiniz. Misal yüksekte duran bir oyuncağı yastıkları üst üstte koyarak almaya çalışmasıdır. Oyunlarında değişiklik yani farklılıklar görülmektedir. Ailenizdeki bireyleri taklit etmeye başlar.

Biraz önce bahsettiğimiz gibi zeka; biyolojik ve genetik bir zemine dayanan bir grafiği vardır. Bu şu anlama gelmez; bunu geliştiremez veya desteklenemez anlamına gelmemektedir. 0–6 yaş arası zeka gelişiminde önemli bir faktördür. Bu dönemde çocuğunuzu yönlendirmeniz mümkündür. Onu aktiviteler ile zeka gelişimini destekleyebilirsiniz.

0–2 yaş arası bebekler için zeka gelişiminin olduğu dönemdir. Çocuğunuzun zekasını gerçekleştirecek oyuncalar almanız çocuğunuzun zekası için destekleyici bir aktivite olabilir. Bu oyuncakları merak ettiyseniz; Hayal dünyasını geliştiren oyuncaklar kukla sahnesi, el ve parmak kuklaları bez bebekler telefon gibi araçlar zekâsını destekleyen nesneler olabilir.

1–4 aylar arası zeka gelişimi

Bebeğinizin yaşamının ilk aylarında doğuştan gelen refleksini geliştirmeye başlar. Bunu biraz geliştirdikten sonra çevresindeki nesne ve canlıları algılamaya ve anlamaya çalışır. 1–4 aylar arası çocuğunuzun beşiğine astığınız oyuncağın hareket edip etmediğini anlaması gibi.

4–8 aylar arası zeka gelişimi

Neden-sonuç ilişkilerini anlayabilme becerisini kazanmaya başlar. Yaptığı hareketlerin sonuçlarını görmek ister. Beşiğinde ses çıkaran veya sallanan bir şeye dokunduğunda tekrar onu sallanmasını ayda ses çıkarmasını istemesi.

8–12 aylar arası zeka gelişimi

Bu dönemde neden ve sonuç ilişkilerini daha iyi kavramaya başlar. Ulaşmak istediği bir engel olursa bu engeli ortadan kaldırmak istemesidir. Misal oyuncağını sakladığınız zaman sakladığınız yeri görerek onu aramak ve bulma isteği oluşmuştur.

Bebek bakımında en çok sabır ve özverili olmanız gereken yer tuvalet eğitimidir. Çocuğunuza göre bu 18 ay ve 30 ay arası uzun bir süre gerektirmektedir. Genellikle çocuklar 2 yaşın sonlarına doğru dışkılarını, 3 yaşın sonlarına doğru da çişlerini tutmayı öğrenmektedirler. Bunların dışında 4 yaşına kadar da bu beceriyi kazanamayan çocuklar olabilir. Kız çocukları erkek çocuklarına göre daha önce mesane ve bağırsak kaslarını kontrol etmeyi öğrenmektedirler.

Bu yöntemin çeşitleri vardır. Bunların içinde en doğrusu günümüzde kullanılan çocuğun bireysel gelişimi ve hazır olmasıyla uygulanması gereken “çocuk merkezli” uygulamasıdır. Tuvalet eğitimde bu tercih ön plandadır.

Bebeklerin büyük çoğunluğu 18–30 ay arasında tuvalet eğitimine başlamak için gerekli becerileri kazanırken, bazıları ise 4 yaşına kadar bu beceriyi kazanamazlar. Genellikle kız çocukları erkek çocuklarından daha önce mesane ve bağırsak kaslarını kontrol etmeyi öğrenirler (kızlarda genellikle 2,5 yaş civarında, erkeklerde ise 3 yaş civarında). Tuvalet eğitiminde önemli olan, çocuğun tuvalet eğitimi için hazır olmadan bu eğitimi vermek için acele edip baskı yapmamaktır.

Çocuklarınızın büyük bir bölümü 18–30 ay arası kadar uzun bir süre gerektiren tuvalet eğitimi gerektirmektedir. Bazı çocuklarda bu becerilerini 4 yaşına kadar kazanamazlar. Kız çocukları bu becerilerini erkeklere göre daha önce kavrarlar. Dikkat edilmesi gereken bir şey de çocuğunuz bu eğitime hazır değilse baskı yapmamaktır.

Neler yapabilir?

Merdivenlerden rahatlıkla çıkıp, inebilir. Daha rahat bir şekilde yürür, düşmeler azalmıştır. Büyük nesne ve oyuncakları iki eliyle taşıyabilir. Küpleri üst üste koyabilir. Kapıların kollarına yetişerek, kapıları açabilir. Çorap, şapka, terlik gibi şeyleri giyebilir. Şekil çizebilir. Mesela yuvarlak ve düz çizgi gibi. Nitelik kavramlarını öğrenmeye başlar. Örneğin büyük küçük, yüksek alçak, geniş dar gibi.

Değişiklikler

16–20 arası dişe sahiptir. 2 yaşına girmeye yakın ben ve sen kavramlarını öğrenir. Varlıkların canlı veya cansız olarak sınıflandırmaya başlayabilir. İki sözcükten oluşan cümle kurabilir ve ortalama 50 kelime bilir. Sürekli olarak “bu ne” sorusunu sorar. Kendiyle alakalı konuşurken ismini söyler. Organları tanır. Oyunlarında anne veya babasını taklit edebilir. Asi davranışlar sergileyebilir. Örneğin “olmaz” veya “hayır”a tepki verebilir. Paylaşım kavramını bu dönemde de bilmez ve kendisine ait olan bir şeyi vermek istemez. Sabırsızdır, aklından geçeni hemen yapmak ister. Tanımadığı insanlara karşı duyduğu korku azalmıştır fakat bu sefer bilmediği şeylerden korkar. Örneğin dışardan gelen tanımadığı yabancı sesler gibi. Bu korkusuna yenmesine yardımcı olmak için ona seslerin kaynağını göstermek gereklidir.

Oyunlar

Beraber şarkı söyleyip, tempo tutabilir veya dans edebilirsiniz. Sosyal olmasını sağlamak için yaşıtlarıyla bir araya getirip oyun oynamaya teşvik ediniz. Hikâyeyi okurken anlatılanı taklit yaparak onun görsel olarak da görmesini sağlayın ve daha sonra size anlatmasını sağlayın. Yakalama, saklambaç gibi oyunlar en sevdiği oyunlardandır. Şekilleri kavrayabilmesini sağlayacak oyunlar oynayın. Bir sepetin içine bir nesneyi saklayıp, onun sepetin kapağını açıp içinde ki nesneyi almasını sağlayın. Daha sonra ise onun sepete saklayıp, sizden sepetin kapağını açıp almanızı istemesine fırsat veriniz. Masalları canlandırın ve hayvanları taklit edin.

Bakım

Bu dönemde tuvaletini yaptığında size söyler. Onun için uygun bir klozet mevcutsa onu yemekten sonra klozete oturtup dışkısını yapmasını sağlayın eğer dışkısını yaparsa onu övüp ödüllendirin eğer yapmak istemez ise biraz ara veriniz. Eğer başarılı bir şekilde bu devam ederse bezini çıkartıp, bir süre deneme yapınız. 2 yaşına girdiğinde ona diş macunu kullanarak diş fırçalamayı öğretin fakat dişlerini fırçaladıktan sonraki aşamada ona yardımcı olunuz. Tükettiği yiyecekleri çeşitlendirmek için onu teşvik ediniz. Ellerini kendi yıkaması için teşvik edip, banyo sırasında size yardımcı olmasına izin verin. 2. yaş kontrolleri ve hepatit a aşısı için doktorunuza götürüp sağlık kontrollerini yaptınız.

Neler yapabilir?

Tutunarak merdivenleri çıkabilir fakat genel olarak emekleyerek çıkmayı kullanır. Elini kullanarak küçük parçacıkları yakalayabilir. Elinde, bir nesneyle koşabilir fakat yavaş bir şekilde koşar. Kitap incelerken sayfaları kendi çevirebilir tanıdık bir resim gördüğünde ise ismini söylemeye çalışır veya onun sesini taklit eder. Kalem tutup, karalayabilir, çizgi çizebilir. Küpleri üst üste koyabilir. Kendi beslenme ihtiyacını gidermeye çalışabilir, genellikle kaşıkla çorba içerken zorlanır. İki eliyle bardağı tutabilir ve içtikten sonra yerine koyabilir. 18. ayın sonlarına doğru artık eline aldığı nesneleri ağzına götürmez artık onları inceler. Basit emirlerin biraz daha fazla sözcüklülerini anlar. Örneğin “Kırmızı arabayı bana getir”. Plan yapar ve sizin tepkilerinizi bilir. Mesela öksürmeye başlar ve sizin telaşlı bir şekilde yanına gelmenizi bekler veya yasakladığınız bir şeyi almak işin sizin ortamdan uzaklaşmanızı bekler.

Değişiklikler

8–12 dişi vardır. Ortalama 30 kelime kadar söyleyebilir ve çeşitli sözcükler kullanarak bir şeyler anlatır fakat pek çok kez bu anlattığı şey anlaşılmaz. Söylediklerinizi anlayıp, uygulayabilir. Şarkı söylemekten hoşlanır ve basit ritimleri tutabilir. Tanıdığı eşyaları, birisi istediğinde getirebilir. Bu dönemde hala çok meraklıdır fakat tehlike kavramını bilmemektedir bu nedenle çok dikkat edilmesi gerekir. Annesinden ayrılmaktan korkar fakat bazen bir şeyler yaparken yanında annesini olmasını istemez ama kısa sürede geri dönüp annesini kontrol eder.

Oyunlar

Annesiyle birlikte suyla ve oyun hamuruyla oynamaktan hoşlanır. Birlikte çeşitli sesleri taklit edebilir, oyun şeklinde ona yeni sesler öğretebilirsiniz. Sahiplik kavramını öğretin, beraber sayı saymaya çalışın. Çevredeki nesnelerin adını, rengini ve ne işe yaradığını ona anlatıp öğrenmesini sağlayabilirsiniz. “Ali babanın çiftliği” tarzındaki şarkıları söyleyip onun sizi taklit etmesini sağlayabilirsiniz.

Zıtlık kavramını öğretmeye çalışın. Mesela, duvar sert, yastık yumuşak gibi. Onu sosyalleştirmek için diğer çocukların yanına götürün ve birisiyle bir şey paylaştığı zaman onu överek paylaşım duygusu kazanmasını sağlayınız. Şekiller arasındaki farkı öğretin. Mesela yuvarlak bir nesne yuvarlanırken, köşeli bir nesnenin yuvarlanmayacağı gibi. Herhangi bir şeyi bir nesne yardımıyla almayı öğretin mesela koltuğun altına kaçan oyuncağı sopayla alma gibi. Ona kukla oynatın ve onunda oynatmasına fırsat verin.

Bakım

Evde tehlike doğurabilecek yerleri en aza indiriniz. Yemeğe onu da oturtup kendini beslemesine fırsat verin zorlandığı zaman yardımcı olabilirsiniz. Bu dönemde elbiselerini çıkartabilir, bunu başardığı zaman onu övmeyi unutmayın. Ellerini yıkamayı, dişlerini fırçalama gibi faaliyetleri ona öğretmeye çalışın. 18. karma aşısını ve genel sağlık kontrolünü yaptırınız.

Neler yapabilir?

Çevredeki nesneleri gösterip ne olduklarını sorar. Alkışlar, baş baş yapabilir. Duyduğu seslerin nerden geldiğini araştırır. Yardım alarak veya yardım almadan yürür ve 15. ayın sonunda rahat bir şekilde çömelip kalkabilir. Ellerini kullanabilir. Kendi eşyalarını bulunduğu yerden çıkarabilir. Elleri ve kaşıkla kendini besleyebilir. Büyük parçalı legoları birleştirebilir. Çoraplarını ve ayakkabısını çıkarabilir.

Değişiklikler

2–8 dişe sahiptir. İsteklerini ağlama haricinde vücut diliyle de anlatabilir. Basit emirleri anlar ve isterse uygular. Annesiyle oyun oynamayı sever ve kitapları incelemekten hoşlanır. Taklit ederek oyun oynar oyuncak bebeğini beslemeye çalışıp onun bakımını yapar. Başarılı olduğu şeylerde övgü bekler. Günlük hayatta çok kullanılan aletlerin temel işlevini öğrenmiştir. Örneğin telefon, kumanda. Yabancılardan ve annesinden ayrılmaktan korkar.

Oyunlar

Oynamaktan hoşlandığı çeşitli oyunlar vardır. Her bireyle farklı oyun oynamaktan hoşlanabilir. Top oynayabilir. Size topu atar ve sizinde ona atmanızı bekler. Attığı oyuncağı bulup vermenizi ister ve sıkılmadan bu oyunu uzun bir süre oynayabilir. Saklanbaçı sever fakat saklanan hep kendisidir. Kovalamaca en sevdiği oyunlardan biridir.

Bakım

Enerji gereksinimi azaldığı için, iştahı azalabilir. Yemek tercihleri oluşmuştur çeşitli seçimleri vardır. Bu dönemde bebeğinizi bardak kullanmaya teşvik etmeye başlayınız. Yumuşak bir diş fırçasıyla dişlerini temizleyebilirsiniz fakat diş macunu kullanmayınız. Televizyondan uzak tutunuz. Cezalarınız anlatmaya yönelik olsun. Bebeğiniz için tehlike arz edebilecek yerleri en aza indiriniz ve hastane, zehir merkezi gibi önemli kuruluşların telefonunu rahat ulaşabileceğiniz bir yere yazınız. Yaşına uygun olarak dizayn edilmiş bir araba koltuğuna oturtup yolculuk yapınız. 15. aya girildiğinde aşısı için ve genel sağlık kontrolü için doktorunuza gidiniz.

Ailenize yeni katılan bebek sizin için yeni bir yaşam gibidir. Yeni doğan bebeğin ilk günlerde pek bir aktivitesi yoktur sadece uyumak, emmek ve dışkısını yapmak gibi temel ihtiyaçlarını yerine getirir. Bebek ilk günlerinde içinde bulunduğu dünyayı tanıma ve öğrenmeye çalışır, bunu gözleri, elleri ve bacaklarıyla yerine getirir.

Bebeğinizin hayatınıza ilk katıldığı günlerde sadece fiziksel olarak hayatınızda olduğunu sandığınız bebeğiniz aslında sizi fazlasıyla etkiler ve bebeğinizin sürekli sizin sevgi, ilgi ve bakımınıza gereksinim duyar.

Bebeğiniz tamamen size bağımlıdır. Davranış ve özellikleri kendine özgüdür bu nedenle her bebeğin gelişim süreci aynı değildir.

0 – 12 ay arası ay ay bebek gelişimi bilgileri (aylara göre bebek gelişimi):

Ay ay bebek gelişimi: 1. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 2. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 3. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 4. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 5. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 6. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 7. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 8. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 9. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 10. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 11. ay bebek gelişimi

Ay ay bebek gelişimi: 12. ay bebek gelişimi