Görme: Bebekte göz gelişimi

Yeni doğan bir bebek ilk önce parlak cisimleri fark eder. İki hafta sonra kısa süreli de olsa takip etmeye başlar. İlk izlediği yüzde annesinin yüzüdür. Görme fonksiyonları tam olarak 4 aylıktan sonra gelişmeye başlayacaktır. 5–6 yaşlarında bu tam olarak kendini tamamlayacaktır. İlk 2–3 ay içersinde gözde kaymalar yaşanabilir bu durum uzun süreli olduğu takdirde hemen bir hekime başvurmalısınız.
Yeni doğan bebek ancak parlak nesneleri görebilir. 2. ay ise dikkatini çekmek için ona parlak ve ses çıkartan oyuncaklarla onun dikkatini çekmeye çalışın. Bundan sonraki aylar da yaşına uygun oyuncaklar tercih etmelisiniz.

İşitme: Bebekte kulak gelişimi

İşitme duyusu ilk önce bebeğin bir şeyler öğrenmesi için ve de konuşabilmesi için gereklidir. İşitme gebelik döneminden itibaren gelişmektedir. Yeni doğan bebek ancak ani ve yüksek seslere tepki verirler. 2. ayda sese dönebilir, 6. ayda ise tamamen seslere kulak verir ve tanıdığı seslerle keyiflenir.
Bunun dışında erken doğum, doğumda sorun yaşamış ve ışık tedavisi gerektirecek sarılı geçirmişse bu bebekler için özel olarak değerlendirilmesi şarttır.

Bebek doğduktan itibaren ona sevgi sözcükleri ve müzik dinleterek sesli oyuncaklar ile duygularının gelişmesinde yardımcı olmanız gerekecektir. Bebeğinizin çıkardığı sesleri taklit edin. Bu durum bebeğinizin konuşmasına yardımcı olacaktır.

Dokunma: Bebekte dokunma duyusunun gelişimi

Bebek için nazik ve özenli dokunmalar onun için çok önem arz etmektedir. Bebekler dokunmalara karşı hassastırlar. Acı ve ağrı hissedebilirler. Bunu desteklemek amaçlı bebeğinize sert ve yumuşak nesneler veriniz, bu durumda bebeğinizin gelişime destek vermiş olacaksınız.

Tat alma: Bebekte dil gelişimi

Bebekler acı, tatlı, ekşi gibi tatları erken bir sürede anlayabilmektedirler.

Bu dönemde daha çok bebekler tatlı gıdaları tercih ederler. Bunun dışındaki tatlara tepki gösterebilir. Bunun için dikkatli olmanız gerekmektedir.

Koku alma: Bebekte burun gelişimi

Doğduğu andan itibaren bu duyu organı da gelişmiştir. Hoşlandıkları kokuya gülümseyerek tepki verirken hoşlanmadıkları bir kokuya yüzlerini çevirerek tepki vereceklerdir. Bebekler annelerinin kokusunu tanıyabilir ve anne yanında huzur duyarlar.

Bu sebeple bebek her ağladığında kucağınıza alarak bebeğinize bir cevap vermiş olursunuz. Çocuğunuzun özelliklerini bilmeniz onun kendine öz güven ve ruhen de sağlıklı bir birey olmasını sağlayacaktır. Çocuğunuza sürekli sevginizi hatırlatmanız ona güven verecektir.

Bebeğinizin diş çıkardığı günlerde iştahsız olması anneyi sıkıntıya sokabilir ama bu durum gayet doğal ve geçicidir.

Bebeğiniz ilk dişlerini altıncı aydan itibaren çıkarmaya başlar. Her ne kadar ilk diş altıncı ayda çıksa da bazı bebeklerde bu birinci yaşına doğru çıkabilir. Birden fazla diş çıkabilir bu dönemlerde görülmesi mümkündür. Bebeğinizin ilk çıkan dişleri sallanabilir bu durumda bu diş çekilebilir aksi takdirde bu dişi yutabilir veya emzirme esnasında sorun teşkil edebilir. Çıkan dişin diş etinde kızarıklık şişlik gözüke bilir bunlar doğaldır. Bebeğiniz 20 süt dişini üç yaşına doğru oluşmaya başlar. İlk çıkan dişer ağrılı olabilir. Bu dönemde birden fazla da diş çıkartması mümkündür.

Konu hakkında okumanızı tavsiye ettiğimiz yazılar:

Diş çıkaran bebeklerde görülen belirtiler

Diş çıkarma döneminde doktora başvurulmasını gerektiren durumlar

Doğru dişlik seçimi ve dişeti ağrılarının azaltılması

Bu ve diğer durumlardan rahatsız oluyorsanız doktora başvurmanız bebeğiniz için faydalı olacaktır. Bebeğinizi diş için götürecekseniz birinci yaşından sonra götürmelisiniz.

Bebeğiniz diş ağrında oraya basınç uygulayarak bebeğinizi rahatlayabilir. Ellerinizi yıkadıktan sonra o bölgeye hafifçe baskı uygulamanız veya bezi ısırmasına izin vermeniz uygun olacaktır.

Size göre bebeğiniz iştahsız ise beslerken onu farklı biberon ucu veya ağızlı bardak kullanmanız onun rahatça beslenmesini sağlayacaktır.

Bebeğin dişindeki ağrı genellikle 1–2 dakika içinde geçer.

Diş çıkarma esnasında genellikle şu belirtiler görülür: Artan tükürük, uyku düzensizliği, iştahsızlık, gelen giden huzursuzluk, ellerini ısırması, ağız çevresinde hafif döküntü.

Diş çıkarma ile ilgili olduğu henüz ispatlanmamış belirtiler ise şunlardır: Ateş, ishal, sürekli huzursuzluk, vücutta cilt döküntüsü.

Bu dönemde çocukta öfke, kıskançlık, yabancı ve bazı kişilere karşı nefret gibi savunucu, kaçırıcı davranışlara yönelten tüm duyguları ve coşkuları doğar ve yerleşmeye başlar.

Yine bu basamakta çocuk tüm sevindiren duyguların tadını tadar. Aile çevresinin bu tür duyguları oluşturmasında ve yerleşmesinde büyük etkisi vardır. Bu yüzden çocuklar arasında oldukça bireysel ayrılıklar görülür.

Çocuk, öfke gösterisiyle istediklerini elde etmeyi öğrenince, öfke çocukta yerleşmeye başlar. Çocuk öfkelenince istenilmeyen bir davranışı yapmasına izin verilir ise, gelecek kez öfke yoluyla bu davranışını yeniler. İstenilmeyen davranışını yinelemesine izin verilirse çocuk, öfkelenme yoluyla istediklerini elde etmeye koşullanır ve bunu pekiştirir. Öfkeye koşullanan çocuk, bunu genelleştirerek, isteklerini öfkelenme yoluyla sağlamaya çalışır. İstekleri yerine getirilmediğinde de öfke, saldırıya dönüşebilir.

Çocuklarda korku duygusunun altında güvensizlik duygusu hakimdir. Bebeğiniz 2 yaşına kadar korktuğunda annesine sarılarak veya nesnelerin arkasına saklanarak kendini güven altına almak isteyecektir. Bunları oynadığı oyunlarda da görebilirsiniz.

Çocukların 2–3 yaş döneminde soru sorma dönemi olarak bilinir. Çocuğun sorma çağı iki üç yaş arası başlar ve altı yaşında bu en üst düzeye çıkar. Sorduğu sorularda kendini tatmin edemeyecek cevap alırsa çocuğun merakı köreltilir ve olumsuzluk duyguları ön plana çıkar agresifleşmesi gibi. Size sorularıyla bıktırdıysa onu terslemeyin aksi takdirde çocuğunuz sevilmediğini düşünecektir.

3–6 yaş arası dönemlerde olumsuz duygular daha ön plana çıkacaktır. Çocuk çevresini algılar ve çevresindeki kişilere öfkelenme, kıskanma, nefret etme gibi olumsuz duygular besleyebilir. Çocuk sık üzüldüğü, sıkıldığı etkilerle karşılaşabilir. Çocuk bu dönemde özgür olmak ister.

Çocuğunuz kendine gösterilen sevgiyi anlayabilmektedirler. Bu nedenle kardeşlerine fazla sevgi gösterildiğinde ona öfke duygusu gelişebilir. Bilirsiniz ki anne oğluna baba da kızına daha çok sevgi gösterir. Kız çocukları oğlan çocuklarına göre çevreden daha çok ilgi toplar. Bu durum çocuğunuzun ileride sevgi şefkat ihtiyacına ve özgüven duygusunun zedelenmesine zemin hazırlayacaktır.

Böylece çocuk öfkeli davranışlarının ödüllendirildiğini öğrenir. Aynı şekilde, isteklerini sakin ve mutlu şekilde ifade ettiğinde isteklerinin yerine getirildiğini gören çocuk da, ödüllendirilen davranışının öfke yerine sevinç ve mutluluk ifadesi oldu Örnek verirsek öfke hisseden bir çocuk isteklerinde öfke ve kızgınlık ifade etmesine neden olacaktır. Çocuğun öfkeli istekleri yapılırsa, bu davranışlarının ödüllendirildiğini düşünür. Bunun aksi yönde düşünürsek çocuk isteklerini mutlu ve sevinç hissederek isterse davranışları da o yönde yani mutluluk ifadesi öğrenmesi olacaktır.

Anne ile bebek arasında duygusal bir nitelik vardır. Bebeğin duyguları onun dil sistemini de oluşturmaktadır. Bu Duyguları oluşturan bir diğer etken de çevredir.

Bebek doğduktan sonra çevresiyle daha çok ilgilenmeye ve çevresinde aldığı uyarıları; sevgiyi veya ilgiyi değerlendirerek psikolojik yapısını oluşturmaktadır. Duygu gelişim sürecinde çevresinde sevgi ve şefkat görerek duygu gelişimine katı sağlayacaktır. Çocuğunuz çevrede öfke, şiddet, nefret duygularını hissederse çocuğunuz o yönde duygularını gösterecektir. Bu durum çevre ve ebeveyn tarafından pekiştirildiğinde kalıcı olması kaçınılmaz bir durum olur.

Aileler çocuklarının 2 ve 5 yaşlarında ki hırçın davranışlarını bir sorun gibi algılamaları gerekebilir. Aileler bunun çocuğun gelişiminde normal bir süreç olduğunu bilmeleri gerecektir. Gelişim dönemini tamamlandığında çocuğunuzun beyin gelişimini tamamlayıp bu sıkıntıların biteceğini bilmelisiniz.
Dikkat edilmesi gereken bebeğinizin 12–24 aylar arası psikolojik ve bakıma ihtiyaç duyduğu dönemdir. Duygusal gelişim için çok önemlidir.

Duygu bebek doğduktan hemen sonra görülebilir. Bebeğin genel davranışlarına bakarak sıkıntıda veya keyfi yerinde olduğunu anlayabilirsiniz. Çocuğunuzun büyüdükçe duygusal davranışlarının nedenler daha da belli olacaktır.

Bebeğin ilk duygusal tepkisi ağlamaktır. Bu birkaç ay sonra yüksek seslerde ağlamaya bırakacaktır. Korkuya benzeyen bu tepki sadece sıkıntı veren bir etkiye karşı verilen tepkidir.

Çocuğunuzun altı ıslandığında, üşüdüğünde sancılandığında ağlayarak tepki vermeye çalışır. Gördüğünüz bu tür duygusal tepkiler öfkeye benzer. İkinci yaşlarının sonlarına doğru oyuncağını elinden aldığınız zaman tepkisini ağlayarak veya tepinerek gösterir. Bu durum bize onun kişiliği hakkında bilgi sahibi olmanızı sağlayacaktır.

Anne ve babalar çocuğunuzun ağlama davranışını sonlandırmak için her istediğini çocuk bundan sonra isteklerini ağlayarak gösterecektir. Bunun yerine ağlaması bittikten sonra isteğini gerçekleştirerek mutluluk duygusunu geliştirmeyi öğrenecektir.

Çocuğunuzun duygularını ve de duygusal gelişimini bilmezseniz onu eğitemezsiniz. İnsanların duygusal sistemi çevresindeki uyaranlara bağlıdır. Gelen uyarıları duygulanma sürecinde duyguya dönüştürür. Bu dönemde bebek duygular üretir bu duygunun niteliğine göre bu duygulardan dönüş bilgiler alır ve duygularını geliştirmesine yardımcı olur. Bu dönem bebeklik dönemine rast gelir.

Duygusal gelişimde annenin rolü ve önemi

Öfke, sevinç gibi duyguların dışa vurumu

Çocuklarda korku sebepleri ve çözümü

Duygusal gelişimde okul öncesi dönemin önemi

Bebeğiniz gözlerine bakarak ve de gülümseyerek konuşun. Onun ismiyle çağırmayı unutmayın.

Yatağının üzerine onun dikkat çekebileceği oyuncaklar asmayı unutmayın. Seslere yönelmesi ve hareketleri izlemsi için çocuğunuzu yönlendirin.

3. ve 4. aydan itibaren çocuğunuzu kucağınıza alarak ayna karşısına geçin. Onun ismini söylemeyi unutmayın ve çıkardığı sesleri tekrar edin.

Bebeğinizi kalabalık yani aile içine alarak söz dağarcığını geliştirmesine yardımcı olun.

Bir yaşından sonra eline orta büyüklükte çelik bir ayna verin. Aynanın karşısında onunla oyun oynayarak vücudunu tanımasını sağlayın.

Çocuğunuzu bir süre televizyondan uzak tutun. Çünkü televizyon çocuğunuzun gelişimini olumsuz etkilemektedir. Dil gelişiminin de büyük ölçüde etkilediği ortaya çıkmıştır. Bu nedenle Amerikan Pediatri Akademisi bu konuya dikkat çekerek çocuğunuzun 0–2 yaş arası kesinlikle televizyondan uzak tutun uyarısını yapmıştır.

Zekâsını geliştirmek için resimli kitaplar okuyun ve sayfaları çevirmesine fırsat verin. Okuduğunuz hikâye ile ilgili soru sorun.

Masal, çocuk şarkıları, ninni ve klasik müzik de dinletmeniz zekâsının gelişiminde etkilidir.

Radyoyu açarak kanalları değiştirin bu durum onu başka sesler duymasını sağlayarak duyduklarına tepki vermesini sağlayacaktır.

Çocuğunuzla bebeksi konuşmak yerine doğal şekilde konuşmayı tercih ediniz.

Onun çıkardığı sesleri taklit ederek cümle kurmasını sağlayalım. Ba-ba gibi

Altını değiştirirken kısık tonla şarkı söyleyiniz. Ona günlük hayatta neler yaptığınızı bir şarkı şeklinde anlatmaya çalışırsanız bebeğiniz üzerinde etkili olacaktır.

On ikinci aydan sonra bebeğinize çevredeki nesne ve canlıları tanıma fırsatı verin.

Etrafındakiler tepki vermesi için bebeğinizi cesaretlendirin ona gülerek gibi. Yaşıtlarıyla zaman geçirmesini sağlayın.

1,5 yaşından itibaren çocuğunuza boyalar vererek resim yapması için destekleyin.

18’inci aydan itibaren bebeğinizi müzikle dansa teşvik edin. Hızlı müzikle dans ederek ‘hızlı’ kelimesini kavramasını yavaş da ise ‘yavaş’ kelimesini kavramasına yardımcı olacaktır.

2 yaşından sonra çocuğunuz çevresindeki olayları taklit etmeye başlarlar. Bu dönemde günlük yaşantınızı oyun şeklinde oynayabilirsiniz.

Bebeğinizin dil gelişimi konusundaki endişelerinizi uzmanlarla paylaşmaktan kaçınmayın.