Aslında uzun zamandır bu konu hakkında yazmak istiyordum ancak web sitelerimin bitmek bilmeyen işleri yüzünden, biraz da tembellikten yazmaya fırsat bulamamıştım. Ancak birçok arkadaşımın Facebook ve e-posta uyanıklığı yapanların eline düştüğünü görünce bu konuya bir açıklık getirmenin artık bir elzem olduğunu farkettim. Peki, kimdir bu “çakallar” ve taktikleri nelerdir? Üşenmeden, yorulmadan bu uyanıklıkları neden yapıyorlar?
Bildiğiniz üzere Facebook gibi sosyal network sitelerinde “Profiline kimler bakmış öğren”, “Profil resmini kimler kopyalamış”, “Facebook’ta çevrimiçi olan herkesi öğren”, “Arkadaş listende olmayanların profiline bak”, “İstediğin kişinin MSN şifresi e-postana gelsin” gibi isimlerde birçok gruplar ve uygulamalar bulunmaktadır.
Bunların hepsi -bizim bilgisayar dilinde fake dediğimiz- gerçek olmayan ve aldatma amaçlı gruplar ve uygulamalardır. Hiçbir Facebook grubu veya uygulaması yukarıda saydığım eylemleri gerçekleştiremez çünkü Facebook’ta bu uyanık geçinenlerden çok daha zeki bilgisayar mühendisleri çalışıyor (yukarıda saydıklarımın dışında vaadlerde bulunan daha bir sürü fake grup ve uygulama olduğunu bilmenizi isterim). Peki neden bu tarz fake grup ve uygulamalar var? Bu tarz grupların ve uygulamaların tek bir amacı var: Sizleri sömürmek ve reklamlardan para kazanmak. Plan şöyle işliyor: Öncelikle gerçekleşmesi mümkün olmayan vaadlerle ilk kurban kandırılır. Bu ilk kurbandan -vaadedilen eylemin gerçekleşmesi için- gruba katılmaları maksadıyla tüm arkadaş listesine davetiye gönderilmesi istenir ki kurban sayısı artsın. Hedeflenen kurban sayısına ulaşılmışsa tüm grup üyelerine toptan reklam içeren mesajlar gönderilir veya grubun ana sayfasında reklam gösterilerek kurbanlar üzerinden para kazanılır.
Facebook’taki fake gruplardan bazılarının amacı ise tamamen ego tatmini. Canı sıkılan Facebook kullanıcısı hem can sıkıntısını geçirmek hem de egosunu tatmin etmek için “1 milyon Atatürk hayranı bulabilirim” gibi can alıcı bir başlık patlatarak grubu kurar. Amaç gerçekten Atatürk değildir, çünkü amacı gerçekten Atatürk olsa bu konuda daha önceden açılmış bir gruba da katılabilirdi. Amacı kendi grubunu kurup, üye sayısı arttıkça sırıtmaktır.
Değinmek istediğim bir başka önemli konu ise e-posta kutularımıza düşen fake e-postalar. Bunların taktiği genellikle üç tanedir. Birinci yöntemde “Çocuğum lösemi hastası ve hastane masraflarını karşılayamıyorum. Ama bu e-postayı tüm arkadaşlarınıza gönderirseniz, e-postanın her ulaştığı kişi başına Microsoft Firması bana şu kadar yardım edecek.” şeklinde bir mesaj içerir. Birçok kişi de, gözleri dolarak, hiç düşünmeden bu e-postayı tüm arkadaşlarına gönderir. Ama dikkat etmez ki e-posta bu şekilde her göndenderildiğinde posta mesajının en üstündeki “Gönderilenler” kısmı kabardıkça kabarmaktadır. Yem amaçlı bu e-posta yeterli sayıda kurbana ulaştığında on binlerce kişinin e-posta adresi öğrenilmiş olur ve artık planın ikinci aşaması, yani para kazanma safhasına geçilir. Para kazanma safhası için “yem e-posta” tekniği ile ele geçirilen on binlerce e-posta adresine güzelce süslenmiş bir reklam mesajı atılır veya bu e-posta adresleri para karşılığında internet üzerinden reklamverenlere satılır.
İkinci yöntemde “Bu e-postayı ne kadar çok kişiye gönderirseniz Microsoft Şirketi şu kadar para verecek” tarzı bir metin içerir. Amaç yukarıdaki ile tamamen aynıdır, sadece yöntem farklıdır.
Üçüncü yöntemde ise içeriğinde anlamlı bir yazı/resim/slayt gibi bir doküman barındıran ve herkesin severek paylaştığı e-postalardır. Bu tarz e-postaların amacı her zaman e-posta adresi hırsızlığı değildir ama nasıl güvenebilirsiniz ki değil mi?
Sonuç olarak, bir gruba katılmadan, bir uygulamaya “yetki izni” vermeden ve bir e-postayı listenizdeki arkadaşlarınıza göndermeden önce lütfen bir kere daha düşünün. Facebook gruplarına katılmak ve bir e-postayı listenizdeki arkadaşlarınıza göndermek, reklam kurbanı olmanızın dışında, size herhangi bir zarar veremez, ancak Facebook uygulamaları için aynı şeyi söyleyemeyeceğim. Akıllıca yazılmış bir Facebook uygulaması ile birçok kişinin profil bilgisi rahatlıkla çalınabilir. Önlem olarak ise popüler olmayan Facebook uygulamalarına “yetki izni” vermeyin. E-posta kutunuza, sizin izniniz dışında, gönderilmiş reklam amaçlı e-postaların adreslerini mutlaka spam/junk olarak işaretleyin.
Not: Bu yazı İnal HASÇELİK tarafından yazılmış olup, alıntı yapmak isteyenlerin kaynak göstermeleri rica olunur.
